Działalność naukowa i dydaktyczna Zakładu wiąże się z zagadnieniami zarówno systemowymi (morfologia rzeczownika, czasownika, semantyka i in.), jak i pragmatycznymi (komunikacja językowa, perswazja, manipulacja, poprawność językowa, teksty reklamowe, medialne itp.).
W Zakładzie powstają prace dotyczące zjawisk językowych występujących w tekstach oficjalnych (w tym urzędowych), potocznych (w tym mówionych), artystycznych (również dla dzieci), medialnych (w prasie, radiu, telewizji, Internecie). Poruszane są w nich zagadnienia z kręgu leksyki, m.in. słownictwo polityczne, neologizmy, zabarwienie emocjonalne wyrazów; onomastyki (antroponimia, zoonimia, toponimia, chrematonimia); dydaktyki języka polskiego; składni i inne. Tak wszechstronne zainteresowania przejmują również studenci, przygotowujący pod opieką pracowników Zakładu prace licencjackie i magisterskie.
Pracownicy Zakładu prowadzą liczne badania indywidualne i zespołowe. Ich efektem są publikacje, referaty wygłaszane na konferencjach krajowych i zagranicznych a przede wszystkim stały rozwój naukowy, którego odzwierciedleniem są zdobywane przez pracowników kolejne stopnie naukowe.
Zakład Współczesnego Języka Polskiego na bieżąco śledzi nowe zjawiska lingwistyczne, nie tylko w języku narodowym. Współpracuje z ośrodkami akademickimi na Słowacji, w Czechach, Niemczech. Wymianie myśli naukowej z europejskimi językoznawcami służą między innymi organizowane co dwa lata konferencje.
Zakład Współczesnego Języka Polskiego utrzymuje liczne kontakty z naukowcami spoza naszego kraju. Współpraca Zakładu z zagranicznymi ośrodkami akademickimi ma długą tradycję. Najwcześniej pracownicy Zakładu nawiązali kontakty z Uniwersytetem Justusa Liebiga w Giessen. Z obu uczelniami współpracują już ponad 25 lat. Przygotowywane i wydawane są zbiory artykułów niemieckich slawistów, łódzkich rusycystów i polonistów, Polacy biorą udział w sympozjach organizowanych przez Slawistów JULU, Niemcy — w konferencjach organizowanych przez Katedrę. Studenci niemieccy przyjeżdżają do Łodzi na jednomiesięczne zajęcia uzupełniające kształcenie slawistyczne.
Zakład Współczesnego Języka Polskiego utrzymuje żywe kontakty z uniwersytetami czeskimi (w Budziejowicach, Usti n. L.) i słowackimi (w Bańskiej Bystrzycy, w Bratysławie, w Preszowie). Na konferencje organizowane przez Zakład przyjeżdżają również koledzy z Pragi, Kijowa, Mińska, Grodna, Błagojewgradu. Ich prace drukowane są w zbiorowych wydawnictwach Zakładu, natomiast pracownicy Zakładu publikują swoje artykuły w zagranicznych zbiorach.