Z perspektywy absolwenta: Karol Cytrowski

Jakie cechy i umiejętności powinna posiadać osoba, która zawodowo zajmuje się opracowywaniem napisów do filmu? Są to bardziej umiejętności językowe czy należy np. oglądać wiele seriali, żeby też widzieć, jak te napisy są skonstruowane w innych produkcjach?

Myślę, że to pierwsze. Zdolności do posługiwania się językami obcymi to oczywiście podstawa w tym zawodzie, jednak czasem okazują się mniej istotne niż… znajomość języka polskiego. Ja tego wszystkiego tak naprawdę musiałem się nauczyć dopiero w pracy. Może inaczej sytuacja wygląda w przypadku absolwentów polonistyki, którzy są bardziej zaznajomieni chociażby z interpunkcją. Jest to wbrew pozorom bardzo ważna kwestia, o której zapomina się na różnych etapach edukacji. Sam mogę powiedzieć, że w momencie rozpoczęcia pracy tej praktyki pisarskiej nie miałem praktycznie wcale i musiałem się chociażby nauczyć, w których miejscach należy stawiać przecinki. Zazwyczaj zaczynamy od tłumaczenia z języka obcego na język polski, więc umiejętność posługiwania się poprawną polszczyzną, wiedza na temat interpunkcji, bogate słownictwo są w tym zawodzie niezwykle istotne. Znajomość języka, na który się tłumaczy, musi być w miarę biegła, natomiast mniejszą rolę odgrywa ten, z którego tłumaczymy, przy dzisiejszej technice mamy bowiem możliwości wykorzystania sztucznego wspomagania. Dlatego operowanie słownictwem i poprawne stosowanie zasad interpunkcyjnych to podstawy w zawodzie początkującego tłumacza.

Czy ma Pan jakąś zabawną anegdotę związana z nie do końca udanym tłumaczeniem napisów?

Oj, wpadek było rzeczywiście całkiem sporo. Mamy u siebie w biurze coś, co żartobliwie nazywamy tablicą hańby, na której pojawiają się najciekawsze gafy językowe. Pamiętam, że ktoś kiedyś użył sformułowania autostrada pacyfikowa na określenie Pacific Highway. Bardzo często zdarzają się wpadki związane z tym, że ktoś nie zrozumiał danego wyrażenia albo przetłumaczył je w sposób zbyt dosłowny. To może jednak zdarzyć się każdemu, zwłaszcza gdy pracuje się pod presją czasu. Pamiętam, że kiedyś wyrażenie graveyard shift, które w języku angielskim oznacza oczywiście nocną zmianę, przetłumaczyłem w jakiś absurdalny sposób, informując, że główny bohater wrócił właśnie… z cmentarza, bo zakodowałem sobie w głowie, że on tam pracuje. Takich gaf jest całkiem sporo, niektóre są bardziej zabawne, inne mniej.

Czy do pracy w roli tłumacza napisów można się przygotować jeszcze na studiach?

Na pewno mieliśmy na studiach fajny wstęp do pracy w tej roli. Oczywiście nie jest tak, że po ukończeniu romanistyki jest się już w 100% gotowym do wykonywania tego typu profesji, bo przynajmniej za moich czasów takie zajęcia realizowane były tylko przez jeden semestr. Poszczególne przedmioty na studiach mogą natomiast na pewno rozbudzić zainteresowanie, pokazać, jak taka praca wygląda, i finalnie pomóc w decyzji o wykonywaniu jej w przyszłości. Z tego powodu ta podstawa wyniesiona ze studiów może okazać się bardzo cenna.

Jakie ma Pan rady dla przyszłych studentów filologii obcych? Czy w ogóle warto studiować tego typu kierunki?

Czuję się trochę niekomfortowo, udzielając rad, bo przyznam szczerze, że nie byłem wzorowym studentem. Jak wspominałem, przez długi czas moje zainteresowania związane były z literaturą, ale ostatecznie wybitnym literaturoznawcą nie zostałem i dopiero te zajęcia pod koniec studiów z przekładu audiowizualnego pomogły mi zrozumieć, co tak naprawdę chciałbym w życiu robić. Nawet na samą romanistykę trafiłem trochę przypadkowo. Miałem z językiem francuskim jakiś wcześniejszy kontakt, próbowałem się go uczyć, ale to mi do końca nie wyszło i dlatego postanowiłem do tego wrócić. Nie miałem wtedy za bardzo pomysłu, jakie studia rozpocząć, bo umówmy się, większość moich rówieśników, wtedy 19-latków, tak naprawdę nie wiedziała, czym się chce w życiu zajmować.

Pana przykład pokazuje jednak, że czasem właśnie studia filologiczne mogą być momentem przełomowym i stanowić inspirację do tego, co dalej w życiu robić.

Z pewnością na studiach można poznać wiele ciekawych ludzi i to jest największa wartość poza samą nauką języka. Ja sam nie zostałem wybitnym specjalistą, poszedłem w stronę przekładu, nie kontynuowałem swojej drogi na uczelni. Natomiast w toku studiów spotkałem choćby inspirujących wykładowców. Kontakt z nimi dał mi dużo takiej mądrości życiowej, pomógł lepiej poznać samego siebie.

Co jest w takim razie najważniejsze przy wyborze kierunku studiów?

Na pewno powinniśmy się zastanowić, co nas tak naprawdę interesuje. Nauka języka, wymagania, jakie były przed nami stawiane, nieco odbiegały od moich wyobrażeń przed rozpoczęciem studiów. Muszę przyznać, że poprzeczka była zawieszona wysoko. Jeśli ktoś myśli, że na studiach filologicznych jest lekko, to może się przeliczyć. Dlatego ważne jest, by nie robić czegoś wbrew sobie, bo można się na tym przejechać. Jedyne, co mogę doradzić, to po prostu przyłożyć się do nauki, ale też nie zapominać o przywilejach życia studenckiego i cieszyć się tym wyjątkowym czasem!

Rozmowę przeprowadzono w marcu 2022 roku.

---

Marzysz o pracy tłumacza? Chciałbyś/chciałabyś w codziennej pracy wykorzystywać znajomość języków obcych? Zapoznaj się z zasadami rekrutacji na poniższe kierunki: