W przeddzień uroczystej gali wręczenia Nagrody im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego, 29 listopada 2025 roku, w Łodzi odbyło się kolejne spotkanie środowiska naukowego skupionego wokół refleksji humanistycznej. Uniwersytet Łódzki – konsekwentnie rozwijający swoje humanistyczne dziedzictwo i otwierający się na pogłębioną analizę współczesnych zjawisk – stał się przestrzenią spotkania członków i członkiń Kolegium Refleksji Humanistycznej. W jego skład wchodzą finaliści i finalistki wszystkich dotychczasowych edycji konkursu oraz Kapituła Nagrody. Dyskusja koncentrowała się wokół roli i miejsca humanistyki w świecie zdominowanym przez nadmiar informacji, dezinformację oraz dynamiczne przemiany społeczne i polityczne, ukazując znaczenie krytycznego myślenia, refleksji etycznej i odpowiedzialności akademickiej.
Spotkanie otworzyła i prowadziła prof. Katarzyna de Lazari-Radek, rzeczniczka naukowa Nagrody, prorektorka ds. kształcenia i umiędzynarodowienia UŁ. We wprowadzeniu oraz w trakcie moderowania dyskusji zwróciła uwagę na szczególną odpowiedzialność humanistów w czasach kryzysu zaufania do wiedzy i autorytetów. Podkreśliła wagę rzetelnej refleksji etycznej, dialogu oraz konsekwentnego upominania się o prawdę i racjonalność w debacie publicznej.
Prelekcję wprowadzającą do dalszej rozmowy wygłosił dr Przemysław Piotr Damski z Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego, badacz emocji w stosunkach międzynarodowych i polityce. Wystąpienie poświęcone było roli emocji w procesach politycznych oraz ich wpływowi na podatność społeczeństw na dezinformację. Jak podkreślał prelegent, złożoność dezinformacji, jej historyczne konotacje oraz ścisły związek ze sferą afektywną człowieka stanowią jedno z kluczowych wyzwań stojących dziś przed humanistyką i naukami społecznymi. Prelekcja stała się ważnym punktem wyjścia do dalszej dyskusji.
Złożoność deiznformacji, jej konotacji historycznych oraz jej ścisły związek ze sferą afektywną człowieka , to jak mniemam jedno z ważniejszych zadań humanistyki i nauk społecznych.
Zapis wystąpienia dra Przemysława Piotra Damskiego jest dostępny na Spotify.
Kolejnym punktem programu było wystąpienie dr hab. Emilii Kledzik z Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, finalistki X edycji konkursu. W prelekcji „Humanistyka w dobie dezinformacji”, bogatej w odniesienia do refleksji literaturoznawców i filozofów, badaczka zwróciła m.in. uwagę na literaturę jako możliwe, historyczne źródło zjawisk, które dziś określamy mianem dezinformacji. Jak podkreślała, świadomość ta nie osłabia znaczenia literatury, lecz przeciwnie – wzmacnia potrzebę jej uważnej, krytycznej lektury.
(...) Literatura stanowi, w moim przekonaniu, doskonały materiał do nauki krytycznego czytania. Żeby umieścić ją w tej roli trzeba wykonać jednak metodologiczny zwrot i przede wszystkim porzucić dawną poststrukturalistyczną wykładnię (...) Potrzebujemy powrotu autora, jego głosu rozumianego jako wypowiedzi humanisty o otaczającym świecie. Potrzebujemy powrotu rzeczywistości w świecie przedstawionym, która nie będzie tylko kwestią interpretacji, a umiejętnością czytania kontekstowego, w splocie różnych dyskursów. I wreszcie, to powiem za Ryszardem Koziołkiem, potrzebujemy "agonu" w którym będziemy mogli uważnie monitorować wpływ literatury na dawne i przede wszystkim współczesne życie społeczne i polityczne. Może się okazać, że literatura bywała źródłem tego, co dziś nazywamy dezinformacją. Jeśli uda nam się to udowodnić, to tym lepiej dla literatury i naszej umiejętności jej krytycznej lektury.
Przekrojowa prelekcja dr hab. Emilii Kledzik „Humanistyka w dobie dezinformacji" jest dostępna do wysłuchania na Spotify
Spotkanie Kolegium Refleksji Humanistycznej potwierdziło, że Uniwersytet Łódzki – wierny swoim humanistycznym korzeniom – pozostaje miejscem otwartym na pogłębioną refleksję nad współczesnością i aktywnie zaprasza do niej najwybitniejszych badaczy oraz badaczki z całej Polski.
Redakcja: Honorata Ogieniewska, Centrum Współpracy z Otoczeniem i Społecznej Odpowiedzialności Uczelni
