Literacka Nagroda Nobla - komentarz dr hab. Natalii Lemann

Trwa wielki „festiwal noblowski”. Przez ponad tydzień świat poznaje najwybitniejszych uczonych 2021 r. w swoich dziedzinach, których typuje Komitet Noblowski. Jednym z nich jest tanzański i brytyjski pisarz - Abdulrazak Gurnah, który otrzymał Literacką Nagrodę Nobla za 2021 r. Autor zajmuje się problemami emigracji, losem uchodźców i szeroko pojętym kolonializmem. O tym dlaczego nagroda dla tego autora jest jak najbardziej zasłużona opowiadała w Radiu TOK FM dr hab. Natalia Lemann.

Natalia Lemann na spotkaniu autorskim

Chcę po prostu pisać pozostając tak ufnym jak potrafię, nie próbując powiedzieć czegoś szlachetnego.

Abdulrazak Gurnah, laureat Literackiej Nagrody Nobla 2021. 

Po ogłoszeniu zwycięzcy na Starym Mieście w Sztokholmie zapanowała cisza, ponieważ twórczość tego autora nie jest szeroko znana czytelnikom. Żadna z książek Gurnaha nie została również, jak dotąd, przetłumaczona na język polski.

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedznie literatury skomentowała w programie "Światopodgląd" w Radiu TOK FM dr hab. Natalia Lemann z Katedry Teorii Literatury na Wydział Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego, badaczka i znawczyni literatury postkolonialnej:

"Od dłuższego czasu miałam nadzieję, że Nagroda Nobla w dziedzinie literatury zostanie przyznana właśnie pisarzowi „Czarnej Afryki”. Abdulrazak Gurnah nie jest pisarzem, który od razu przychodzi nam na myśl, ale jest to nagroda w pełni zasłużona. W tym roku na tzw. „giełdzie noblowskiej” pojawiał się Mia Couto - pisarz z Mozambiku, Ngugi wa Thiong'o - pisarz kenijski, czy Salman Rushdie, który jednak z uwagi na kwestie polityczne nie może liczyć na Nagrodę Nobla w najbliższym czasie. Ucieszyłam się z tego werdyktu, ponieważ jestem miłośniczką i badaczką literatury postkolonialnej. Uważam, że to co dzieje się w literaturze postkolonialnej, w tym przypadku afrykańskiej, migracyjnej, jest naprawdę bardzo istotnym głosem. Głosem dotyczącym nie tylko tego, co dzieje się w Afryce i w Wielkiej Brytanii, ale znakomitym i przerażającym komentarzem również do tego, co dzieje się w Polsce i za naszymi granicami."

W uzasadnieniu Komitetu Noblowskiego czytamy m.in.:

"Abdulrazak Gurnah - urodził się w 1948 roku i wychował się na wyspie Zanzibar na Oceanie Indyjskim, a przybył do Anglii jako uchodźca pod koniec lat sześćdziesiątych.  Po pokojowym ustąpieniu brytyjskich rządów kolonialnych w grudniu 1963 r. Zanzibar przeszedł rewolucję, która pod reżimem prezydenta Abeida Karume doprowadziła do ucisku i prześladowań obywateli pochodzenia arabskiego; doszło do masakr. Gurnah należał do poszkodowanej grupy etnicznej, a po skończeniu szkoły został zmuszony do opuszczenia rodziny i ucieczki z kraju (...) 

W jego pracy, dochodzenie do prawdy i awersja do uproszczeń są uderzające. To może sprawić, że autor staje się ponury i bezkompromisowy, lecz jednocześnie z wielkim współczuciem i nieugiętym zaangażowaniem śledzi losy jednostek. Jego powieści wychodzą z stereotypowych opisów i otwierają nasze spojrzenie na kulturowo zróżnicowaną Afrykę Wschodnią, nieznaną wielu w innych częściach świata. W literackim uniwersum Gurnah wszystko zmienia się - wspomnienia, nazwiska, tożsamości. Prawdopodobnie jest tak dlatego, że jego projekt nie może osiągnąć końca w żadnym definitywnym sensie. Nieustająca eksploracja prowadzona przez intelektualną pasję jest obecna we wszystkich jego książkach, równie widoczna teraz, w ′′ Afterlives”, jak gdy zaczął pisać jako 21-letni uchodźca."

Noblistka w dziedzinie literatury na Uniwersytecie Łódzkim

W marcu 2018 r. gościliśmy na Uniwerytecie Łódzkim Olgę Tokarczuk, laureatkę Literackiej Nagrody Nobla za rok 2018, z cyklem wykładów. Noblistka po raz pierwszy wygłosiła wówczas wykład, którego zapis stał się częścią najnowszej książki autorki p.t. "Czuły narrator":

Wszystkie wykłady Olgi Tokarczuk są ponadto dostępne w wersji audio na kanale Soundcloud - #UniLodz Podcasts

Materiał źrółowy: Radio TOK FM, Nobelprize.org

Redakcja: Centrum Promocji UŁ